Αν τρως υγιεινά θα αποκτήσεις... καρκίνο του πνεύμονα - Πώς το εξηγεί η επιστήμη
Νέα μελέτη συνδέει την υγιεινή διατροφή με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου πνεύμονα σε νέους μη καπνιστές.
Η υγιεινή διατροφή θεωρείται εδώ και δεκαετίες ένας από τους πιο βασικούς «πυλώνες» πρόληψης σοβαρών ασθενειών. Ωστόσο, μια νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να περιπλέξει τα πράγματα, φέρνοντας στο προσκήνιο ένα παράδοξο εύρημα: νεαροί ενήλικες που δεν καπνίζουν, αλλά ακολουθούν διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής άλεσης, φαίνεται να εμφανίζουν συχνότερα καρκίνο του πνεύμονα. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι δεν πρόκειται για απλή αιτιώδη σχέση, αλλά για μια ανησυχητική συσχέτιση που απαιτεί προσεκτική διερεύνηση.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του USC Norris Comprehensive Cancer Center και παρουσιάστηκε σε μεγάλο ογκολογικό συνέδριο. Στο επίκεντρο βρέθηκαν άτομα κάτω των 50 ετών που δεν είχαν ιστορικό καπνίσματος, αλλά διαγνώστηκαν με καρκίνο του πνεύμονα. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι συμμετέχοντες αυτοί ακολουθούσαν, κατά μέσο όρο, πιο ποιοτική διατροφή σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό, κάτι που αρχικά φαίνεται αντιφατικό σε σχέση με όσα γνωρίζουμε για τη διατροφή και την υγεία.
Η εξήγηση που εξετάζεται δεν αφορά τα ίδια τα τρόφιμα, αλλά το «περιβάλλον» τους. Οι επιστήμονες υποψιάζονται ότι η έκθεση σε φυτοφάρμακα μπορεί να παίζει κρίσιμο ρόλο. Τα συμβατικά (μη βιολογικά) φρούτα, λαχανικά και δημητριακά συχνά περιέχουν υπολείμματα φυτοφαρμάκων, τα οποία ενδέχεται να εισέρχονται στον οργανισμό μέσω της διατροφής. Η υπόθεση αυτή ενισχύεται από προηγούμενες παρατηρήσεις που δείχνουν ότι εργαζόμενοι στη γεωργία, οι οποίοι εκτίθενται συστηματικά σε τέτοιες ουσίες, εμφανίζουν αυξημένα ποσοστά καρκίνου του πνεύμονα.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο της μελέτης είναι η διαφοροποίηση ανάμεσα στα φύλα. Οι νεαρές γυναίκες που δεν καπνίζουν φαίνεται να διαγιγνώσκονται με καρκίνο του πνεύμονα συχνότερα από τους άνδρες της ίδιας ηλικίας. Παράλληλα, οι ίδιες δήλωσαν ότι καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες φρούτων, λαχανικών και προϊόντων ολικής άλεσης. Η παρατήρηση αυτή δεν αποδεικνύει αιτία, αλλά ενισχύει το ερώτημα αν υπάρχει κάποιος κοινός περιβαλλοντικός παράγοντας που επηρεάζει περισσότερο συγκεκριμένες ομάδες.
Μια νόσος που αλλάζει προφίλ
Παραδοσιακά, ο καρκίνος του πνεύμονα συνδέεται με το κάπνισμα και εμφανίζεται κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες, με μέσο όρο διάγνωσης τα 71 έτη. Τα τελευταία χρόνια, καθώς τα ποσοστά καπνίσματος μειώνονται, τα συνολικά περιστατικά έχουν επίσης υποχωρήσει. Ωστόσο, μια διαφορετική τάση καταγράφεται στους νεότερους ενήλικες που δεν καπνίζουν. Σε αυτή την ομάδα, και ιδιαίτερα στις γυναίκες, παρατηρείται αύξηση των διαγνώσεων, γεγονός που προβληματίζει την επιστημονική κοινότητα.
Για να κατανοήσουν καλύτερα αυτή τη μεταβολή, οι ερευνητές συγκέντρωσαν δεδομένα από 187 ασθενείς που είχαν διαγνωστεί πριν από την ηλικία των 50 ετών. Οι συμμετέχοντες παρείχαν πληροφορίες για τον τρόπο ζωής τους, τη διατροφή και το ιατρικό τους ιστορικό. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι περισσότεροι δεν είχαν καπνίσει ποτέ και εμφάνιζαν μορφές καρκίνου του πνεύμονα που διαφέρουν βιολογικά από εκείνες που σχετίζονται με το κάπνισμα, γεγονός που υποδηλώνει διαφορετικούς μηχανισμούς ανάπτυξης της νόσου.
Η διατροφή στο μικροσκόπιο
Η ποιότητα της διατροφής αξιολογήθηκε μέσω ενός διεθνούς δείκτη, ο οποίος βαθμολογεί τις διατροφικές συνήθειες από το 1 έως το 100. Οι ασθενείς της μελέτης συγκέντρωσαν υψηλότερες βαθμολογίες σε σχέση με τον μέσο όρο του πληθυσμού, κάτι που σημαίνει ότι ακολουθούσαν πιο ισορροπημένο και «υγιεινό» πρότυπο διατροφής. Συγκεκριμένα, κατανάλωναν περισσότερες μερίδες πράσινων λαχανικών, οσπρίων και δημητριακών ολικής άλεσης σε καθημερινή βάση.
Το στοιχείο αυτό, αντί να καθησυχάζει, ενισχύει το μυστήριο. Αν τα τρόφιμα αυτά είναι ωφέλιμα, τότε τι εξηγεί τη συσχέτιση με αυξημένο κίνδυνο; Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η απάντηση πιθανότατα δεν βρίσκεται στη διατροφική αξία, αλλά σε εξωτερικούς παράγοντες που συνδέονται με την παραγωγή και την επεξεργασία των τροφίμων.
Τα επόμενα βήματα της έρευνας
Η παραπάνω μελέτη γεννά νέα ερωτήματα και οδηγεί σε πιο στοχευμένη περαιτέρω έρευνα: στόχος των επιστημόνων είναι να μετρηθούν άμεσα τα επίπεδα φυτοφαρμάκων στον οργανισμό των ασθενών μέσω εξετάσεων αίματος ή ούρων. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να διαπιστωθεί αν υπάρχει πράγματι σύνδεση και ποια συγκεκριμένα χημικά ενδέχεται να σχετίζονται περισσότερο με τον κίνδυνο. Βασική επιδίωξη είναι να εντοπιστούν παράγοντες που μπορούν να τροποποιηθούν, ώστε να βελτιωθούν οι στρατηγικές πρόληψης.
